Wodociągi i kanalizacja Williama i Williama Heerleina Lindley-ów


William Lindley (ojciec)William Heerlein Lindley (syn)Sokrates Starynkiewicz



W 1855 otwarto w Warszawie wodociąg Marconiego. Był to pierwszy nowoczesny wodociąg warszawski, wkrótce jednak okazał się niewystarczający dla szybko rozwijającego się miasta, a jakość dostarczanej przez niego wody pozostawiała bardzo wiele do życzenia.

Dlatego też z inicjatywy prezydenta Miasta Sokratesa Starynkiewicza w 1876 Magistrat powierzył Williamowi Lindleyowi opracowanie projektu nowych wodociągów oraz systemu kanalizacji. Projekty zostały przekazane Magistratowi w 1878, w 1880 zostały zatwierdzone w Petersburgu, a w 1881 Magistrat podpisał umowę z Williamem Lindleyem i jego synem Williamem Heerleinem Lindleyem na budowę sieci wodno-kanalizacyjnej dla miasta Warszawy (formalnie do Warszawy przyjechał tylko W.H. Lindley z pełnomocnictwem do występowania w imieniu ojca). W miesiąc po podpisaniu umowy wycofał się z niej W. Lindley (ojciec), a wszystkie obowiązki z niej wynikające przejął W. H. Lindley (syn), który przez kolejne 34 lata (do 1915) nadzorował budowę całego systemu wodno-kanalizacyjnego Warszawy.

Nowy system wodociągów i kanalizacji został uruchomiony w 1886, nieustannie rozbudowywany i modyfikowany działa w dużym stopniu do dnia dzisiejszego.


Wodociąg:
Nowy system wodociągowy składał się z dwóch głównych obiektów:
- Stacji Pomp Rzecznych zlokalizowanej nad Wisłą przy Czerniakowskiej,
- Stacji Filtrów zlokalizowanej w obszarze ograniczonym ulicami Raszyńską, Koszykową, Suchą i Nowowiejską (później Filtrową).

źródło: Ze zbiorów MPWiK



Kanalizacja:

System kanalizacji opierał się na kilku głównych kanałach ściekowych poprowadzonych pod ulicami miasta, równoległych do Wisły. Kanały te łączyły się w jeden główny, który w miejscu obecnego skrzyżowania ulic Popiełuszki i Krasińskiego przechodził w tzw. Kolektor Bielański. Kolektor był poprowadzony pod późniejszą ulicą Stołeczną, gdzie zbudowano wentylator, przez obecny Park Kaskada (gdzie zlokalizowano Stację Doświadczalną Oczyszczania Ścieków), pod obecną ulicą Kolektorską i dalej przez Las Bielański, w którym zbudowano drugi wentylator. Ujście kolektora do Wisły znajdowało się nieopodal kościoła i klasztoru kamedułów na Bielanach.
Ścieki z Powiśla kanałami były kierowane do Stacji Pomp Kanałowych, która przepompowywała nieczystości do kanału biegnącego pod Krakowskim Przedmieściem.

źródło: Ze zbiorów MPWiK

Na potrzeby obsługi sieci wodno-kanalizacyjnej przy Lipowej zlokalizowano biura i magazyny Inspekcji Sieci Wodociągowej i Kanalizacyjnej.


Kartografia:

Budowa skomplikowanego systemu wodno-kanalizacyjnego wymusiła konieczność wykonania bardzo szczegółowych planów miasta.
Podstawowe arkusze planu powstały w skali 1:250. Na ich podstawie powstały arkusze w skali 1:2.500 - które były aktualizowane aż do 1939, na ich podstawie tworzone też były plany odbudowy miasta po II wojnie światowej. Więcej o planach miasta Lindley-a znajdziesz tutaj.

źródło: Ze zbiorów MPWiK




Plansze ilustrujące tą stronę pochodzą z albumu wręczonego w 1909 Williamowi Heerleinowi Lindleyowi przez współpracowników z okazji 25-lecia rozpoczęcia przez niego prac projektowych dotyczących warszawskiego systemu wodno-kanalizacyjnego (1882-1907).


Bardzo serdecznie dziękuję pani Teresie Frączczak z MPWiK za udostępnienie materiałów oraz informacje, bez których nie byłbym w stanie przygotować tego opracowania.

Więcej informacji o warszawskiej sieci wodno-kanalizacyjnej znajduje się przy opisach poszczególnych obiektów wchodzących w jej skład (linki powyżej).
Osobom zainteresowanym bardziej szczegółowymi informacjami na temat warszawskich wodociągów i kanalizacji polecam następujące pozycje:
- Kanalizacya, wodociągi i pomiary miasta Warszawy,
- Wodociągi i Kanalizacja m.st. Warszawy 1886-1936,
- Ryszard Żelichowski, "Lindleyowie - warszawskie boje o higienę", Warszawa 1996.